Rozenjam is een zachte, stroperige jam van de blaadjes van sterk geurende Damascusrozen, gekookt met suiker en een scheutje citroen. In Turkije heet het gül reçeli (gül betekent roos, reçel jam), en het smaakt zoals een rozentuin in juni ruikt: bloemig, honingachtig en licht fris, met zachte blaadjes waar je echt op kauwt.
De meeste Turkse rozenjam komt uit Isparta, een provincie in het zuidwesten van Turkije waar Damascusrozen worden gekweekt voor rozenolie en rozenwater. Hieronder lees je wat er in de pot zit, hoe het smaakt, waarin het verschilt van rozenbotteljam en rozenwater, hoe je het in Turkije eet, hoe je het zelf maakt en waar je op let als je het koopt.
Waar wordt rozenjam van gemaakt?
Van vier ingrediënten: rozenblaadjes, suiker, water en citroensap. De rozen zijn Damascusrozen (Rosa damascena), de sterk geurende roze soort die ook voor parfum wordt gekweekt. Ze worden met de hand geplukt tijdens een korte oogst van eind mei tot in juni, al bij zonsopgang, omdat de geur het sterkst is voordat de dag warm wordt.
Van de blaadjes snijd je het lichte voetje af, dat bitter kan zijn. Daarna worden ze tussen de handpalmen gewreven met wat suiker en citroensap. Zo geven ze kleur en geur af, en de citroen houdt het roze helder in plaats van bruin. De blaadjes rusten een paar uur, gaan dan in een suikersiroop en sudderen tot de siroop dikker wordt. Sommigen doen er op het eind nog wat citroen bij. Meer is niet nodig.
Kun je van elke roos jam maken? Alleen van rozen die gekweekt zijn om te eten. Rozen van de bloemist en de meeste tuinrozen zijn bespoten, en veel moderne soorten ruiken nauwelijks. Een roos die in je hand niet ruikt, smaakt in de pan ook nergens naar.
Hoe smaakt rozenjam?
Eerst zoet, dan bloemig, en op het eind een beetje fris van de citroen. De siroop is dunner en glanzender dan bij vruchtenjam, meer zoals honing, en de blaadjes geven een zachte, licht taaie bite. Goede rozenjam smaakt naar verse rozen en niet naar parfum. Zo herken je echte jam van blaadjes het snelst: rozenwater in gewone siroop smaakt al gauw naar zeep, terwijl jam van blaadjes ronder en fruitiger is.
Ken je rozenlokum? Dan is rozenjam de versie voor op de lepel, met meer frisheid en veel minder bite. In onze gids over lokum lees je over de andere zoetigheden met roos.
Waar komt Turkse rozenjam vandaan?
Isparta is het hart van de Turkse rozenteelt. Rond de dorpen staan velden vol Damascusrozen, en het grootste deel van elke oogst wordt gedistilleerd tot rozenolie en rozenwater. De overige blaadjes worden jam, siroop en lokum. Toch wordt rozenjam in heel Turkije gemaakt, vaak thuis in de vroege zomer, en elke familie heeft een mening over hoe dik hij moet zijn.
Turkije is niet de enige. Griekenland heeft glyko triantafyllo, een lepelzoetigheid van rozen, Bulgarije, Iran, Syrië en Libanon hebben hun eigen rozenjam, en in India is gulkand een conserf van rozenblaadjes die met suiker rijpt. De Turkse versie is meestal zacht en stroperig en wordt bij het ontbijt en bij de thee gegeten.
Rozenjam, rozenbotteljam en rozenwater: het verschil
| Product | Gemaakt van | Uiterlijk | Smaak | Gebruik |
|---|---|---|---|---|
| Rozenjam (gül reçeli) | Blaadjes van de Damascusroos, suiker, citroen | Roze tot dieprode siroop met zachte blaadjes | Bloemig, honingachtig, licht fris | Ontbijt, yoghurt, thee, desserts |
| Rozenbotteljam (kuşburnu) | De oranjerode vruchten van de hondsroos | Dik, glad, oranjerood | Fris en fruitig | Toast, gebak, kaas |
| Rozenwater (gül suyu) | Met water gedistilleerde rozenblaadjes | Heldere vloeistof | Pure rozengeur, niet zoet | Een paar druppels in desserts en drankjes |
| Rozenlokum (gül lokumu) | Suiker en zetmeel met rozensmaak | Zachte roze blokjes | Zoet, geurig, taai | Bij koffie of thee, als cadeau |
De eerste twee worden steeds verward, omdat beide de roos in de naam hebben. Is de pot oranje en glad, dan is het rozenbottel. Is hij roze en zie je blaadjes, dan is het rozenjam.
Hoe eet je rozenjam in Turkije?
- Bij het ontbijt, op vers brood met boter of kaymak, Turkse dikke room. Daar belanden de meeste potten.
- Op yoghurt: een lepel op dikke, uitgelekte yoghurt met wat gehakte pistachenoten.
- Bij de thee: een schaaltje jam naast een glas zwarte thee, met een theelepeltje gegeten. In onze gids over Turkse thee lees je hoe je de thee zet die erbij hoort.
- Over desserts: vanille-ijs, vla of een plak cake.
- In gebak: als vulling voor een rol, koekjes of oliebollen.
Roos houdt van gezelschap dat romig of een beetje zuur is. Pistache, kardemom, citroen, aardbeien, frambozen en pure chocolade passen allemaal, en zachte witte kaas met rozenjam op brood is een klassiek Turks ontbijthapje.
Rozenjam zelf maken (korte versie)
Een kleine hoeveelheid voor één pot, als je geurende, onbespoten rozen kunt krijgen:
- Snijd het witte voetje van 100 gram verse blaadjes van de Damascusroos. Wrijf de blaadjes met 100 gram suiker en het sap van een halve citroen tot ze zacht en donkerder worden. Afdekken en 4 tot 6 uur laten staan, of een nacht in de koelkast.
- Breng 250 ml water met nog eens 300 gram suiker aan de kook en roer tot de suiker is opgelost.
- Doe de blaadjes met al het sap erbij en laat 15 tot 20 minuten zachtjes koken, tot de siroop aan de lepel blijft hangen en een druppel op een koud bordje rimpelt als je ertegen duwt.
- Voeg naar smaak nog wat citroensap toe, schep in een schone, hete pot en sluit hem.
Rozenjam wordt minder stevig dan vruchtenjam, omdat rozenblaadjes bijna geen pectine bevatten. Dat hoort zo: hij moet lepelbaar blijven.
Rozenjam kiezen en bewaren
Kijk naar de ingrediëntenlijst: rozenblaadjes horen direct na de suiker te staan, en de kleur moet van de blaadjes en de citroen komen, niet van kleurstof. Een goede pot ruikt naar rozen zodra je hem opendoet. Bewaar dichte potten koel en donker. Na het openen sluit je hem goed, gebruik je een schone lepel en zet je hem in de koelkast, waar hij een paar weken goed blijft. Vormen zich bovenop suikerkristallen, dan lost een kort warm waterbad ze weer op.
Is rozenjam gezond?
Wij schrijven over smaak en traditie, niet over gezondheid. Rozenjam is een suikerconserf, dus geniet ervan zoals van elke andere jam. Met vragen over gezondheid ben je bij je huisarts of een diëtist beter af dan bij een foodblog.
Turkse rozenjam kopen
Vijf rozenproducten die we in de schappen hebben, te beginnen met de pot die we het vaakst openen.
Elke bestelling wordt vanuit Turkije verstuurd, en vanaf 100 Amerikaanse dollar is de verzending gratis. Onze andere jams, van zure kers tot vijg, vind je in onze jamcollectie, en stel je een cadeau samen, dan heeft onze cadeaugids voor Turkse zoetigheden ideeën die passen bij een pot rozenjam.
Veelgestelde vragen over rozenjam
Wat is roos in het Turks?
Gül. Rozenjam heet gül reçeli, rozenwater gül suyu en rozenlokum gül lokumu. Isparta, de provincie waar de meeste Turkse rozen groeien, wordt vaak de rozenstad genoemd.
Zijn rozen eetbaar?
Rozenblaadjes zijn eetbaar als de rozen onbespoten zijn en voor consumptie gekweekt. Rozen van de bloemist en de meeste tuinrozen zijn behandeld, dus die gebruik je niet. Voor jam neem je sterk geurende rozen, zoals de Damascusroos.
Is rozenjam hetzelfde als rozenbotteljam?
Nee. Rozenjam maak je van de bloemblaadjes, rozenbotteljam van de oranjerode vruchten van de hondsroos die in de herfst rijp worden. Rozenjam is roze en bloemig, rozenbotteljam oranje en fris.
Moet rozenjam in de koelkast?
Ongeopend niet, een koele, donkere kast is genoeg. Na het openen bewaar je de pot goed gesloten in de koelkast en gebruik je steeds een schone lepel.
Wat kun je doen met rozenblaadjes?
Jam, een siroop voor drankjes en desserts, rozensuiker door ze met suiker te malen, of gedroogd als decoratie op taart. Gebruik voor alles wat je eet alleen onbespoten rozen.
Wat past goed bij de smaak van roos?
Pistache, kardemom, citroen, aardbeien, frambozen, pure chocolade, yoghurt en zachte witte kaas. In Turkije is brood, boter en een glas thee al genoeg.
