Miód turecki to przede wszystkim prawdziwy miód pszczeli z Turcji, drugiego producenta miodu na świecie po Chinach. Trzy nazwy warto znać: spadziowy miód sosnowy znad Morza Egejskiego, rzadki miód Anzer i karakovan sprzedawany w plastrze. To nie lokum z Narnii ani twarda słodycz z odpustowego straganu.
Jedna nazwa, trzy zupełnie różne rzeczy. Rozplączmy to po kolei.
Co to jest miód turecki?
W Turcji miód to po prostu bal, a kraj zbiera go ponad 100 tysięcy ton rocznie. Ciekawsza od ilości jest różnorodność: sosnowe lasy nad Morzem Egejskim, kasztanowe wybrzeże Morza Czarnego i hale położone powyżej 2000 metrów dają miody zupełnie różne od siebie.
Duża część zbiorów nigdy nie opuszcza kraju, bo tureckie śniadanie pochłania zaskakujące ilości miodu. W rozmowach o miodzie z Turcji wracają wciąż trzy nazwy: sosnowy, Anzer i karakovan.
Jak powstaje miód sosnowy?
Turecki miód sosnowy (çam balı) to miód spadziowy, jak nasze miody ze spadzi iglastej: pszczoły nie zbierają nektaru z kwiatów, tylko spadź, słodką wydzielinę czerwca Marchalina hellenica, który żyje na sosnach w okolicach Muğli i Marmaris. Z tego pasa egejskiego wybrzeża pochodzi około dziewięciu dziesiątych miodu sosnowego na świecie.
Owad odżywia się sokiem sosny i zostawia na korze słodką spadź, którą pszczoły znoszą do ula i przerabiają tak samo jak nektar. Zbiory trwają od późnego lata do jesieni, gdy ule zjeżdżają do nadmorskich lasów. Po tym samym ekosystemie zbiera zresztą Grecja, więc oba miody to bliscy kuzyni.
Jak smakuje miód sosnowy?
Jest ciemnobursztynowy, słodowy, z żywiczną nutą i wyraźnie mniej słodki niż miody nektarowe. Ma mało glukozy, więc krystalizuje bardzo powoli i często pozostaje płynny ponad rok. Jeśli twój słoik nie chce się skrystalizować, wszystko jest w porządku: taka natura spadzi.
Anzer i karakovan: rzadkie miody z Turcji
Miód Anzer z Rize
Miód Anzer powstaje na jednym jedynym płaskowyżu na wysokości około 2300 metrów w prowincji Rize nad Morzem Czarnym. W krótkie górskie lato kwitnie tam kilkaset gatunków roślin, część z nich nigdzie indziej. Zbiór odbywa się raz w roku i w małych ilościach, dlatego Anzer regularnie ląduje wśród najdroższych miodów świata.
Karakovan, miód w plastrze z Hakkâri
Karakovan to tradycyjny ul, często wydrążony pień, w którym pszczoły budują każdy plaster same, bez gotowej węzy. Nasz karakovan pochodzi od pszczelarzy z gór prowincji Hakkâri na dalekim południowym wschodzie Turcji: otwierają ule raz w roku, pod koniec lata, i sprzedają miód wciąż zasklepiony w plastrze. Znajdziesz go obok miodu sosnowego w naszej kolekcji miodów prosto z Turcji.
Czy miód turecki to lokum? Zamieszanie z Narnią i odpustem
Nie. Lokum, znane w Polsce także jako rachatłukum, to miękka słodycz ze skrobi i cukru pachnąca wodą różaną; z miodem nie ma nic wspólnego. Zamieszanie wzięło się z tłumaczeń: w polskich wydaniach Narnii Biała Czarownica częstuje Edmunda rachatłukum, a w niemieckim przekładzie ten sam smakołyk nazwano türkischer Honig, dosłownie: miód turecki.
Swoje dokłada polski odpust: sprzedawany tam miód turecki to twarda, bursztynowa masa z karmelizowanego cukru z orzechami, rozbijana na kawałki. W Niemczech odpowiednikiem jest biały, piankowy nugat z ubitych białek, miodu i cukru. Oba zawierają trochę miodu i dużo więcej cukru, a w samej Turcji nikt o nich nie słyszał. Czym dokładnie jest lokum, przeczytasz w naszym przewodniku po lokum i jego historii; a jeśli chcesz zrobić je w domu, krok po kroku prowadzi cię nasz przepis na lokum.
Tabela zestawia wszystkie trzy znaczenia; ostatni wiersz zdradza, co dostaniesz w Turcji, prosząc o miód turecki.
| Prawdziwy miód turecki | Lokum (rachatłukum) | Miód turecki z odpustu | |
|---|---|---|---|
| Co to jest | Miód pszczeli z tureckich regionów | Miękka słodycz na bazie skrobi | Twardy karmel z orzechami (w Niemczech: piankowy nugat) |
| Podstawowe składniki | Nektar albo spadź, nic więcej | Skrobia, cukier, woda, woda różana | Cukier, orzechy, odrobina miodu |
| Konsystencja | Od płynnej po kremową, plaster do żucia | Miękka, sprężysta, żelowa | Twarda, łamana na kawałki |
| Gdzie występuje | Na śniadaniowym stole w całej Turcji | Cukiernie i bazary Turcji | Odpusty i jarmarki w Polsce, kiermasze w Niemczech |
| Turecka nazwa | Bal | Lokum | Brak, w Turcji nieznany |
Jak je się miód w Turcji?
Tradycyjnie podaje się go na śniadanie: łyżką na kaymak, gęstą śmietankę przypominającą naszą kremówkę, do tego świeże białe pieczywo i szklanka czarnej herbaty. Od pokoleń miesza się go też z tahini (pastą sezamową) do smarowania chleba albo polewa nim gęsty jogurt. Mało słodki miód sosnowy dobrze pasuje również do serów.
W skrócie
Miód turecki to po pierwsze prawdziwy miód: sosnowy znad Morza Egejskiego, Anzer z jednego płaskowyżu w Rize i karakovan w plastrze z Hakkâri. Rachatłukum z Narnii to słodycz ze skrobi, która odziedziczyła nazwę przez tłumaczenie, a odpustowy miód turecki to karmel z orzechami. Jeśli przywiodła cię tu słodycz z Narnii, zajrzyj do naszej kolekcji tradycyjnego lokum ze Stambułu; słoiki miodu z Hakkâri i znad Egei jadą do ciebie tą samą drogą, prosto z Turcji.
Najczęstsze pytania o miód turecki
Czy miód turecki to prawdziwy miód?
Ten ze słoika tak, o ile wiesz, co kupujesz: nazwany region, rok zbioru i pszczelarz, którego da się wskazać, znaczą więcej niż każdy przymiotnik na etykiecie. Dlatego kupujemy od konkretnych producentów, od Hakkâri po egejskie wybrzeże. Plaster karakovan przyjeżdża zasklepiony tak, jak zbudowały go pszczoły, a tego podrobić się praktycznie nie da.
Jak smakuje miód turecki?
Nie ma jednej odpowiedzi i to jest właśnie najlepsze. Sosnowy jest słodowy i powściągliwy, Anzer kwiatowy i wielowarstwowy, kasztanowy ciemny z goryczką, a plaster karakovan dokłada wosk do żucia. Odpustowa słodycz to z kolei po prostu karmel z orzechami.
Który miód turecki jest najlepszy?
Zależy, czego szukasz. Anzer uchodzi za najrzadszy i najdroższy; sosnowy wybierają ci, którym miody kwiatowe są zbyt słodkie; karakovan w plastrze to najbardziej pierwotna forma. Oficjalnego rankingu nie ma, wyraźne profile smaku są.
Dlaczego miód sosnowy nie krystalizuje?
Bo z natury robi to bardzo powoli. To miód spadziowy o niskiej zawartości glukozy; w temperaturze pokojowej potrafi pozostać płynny rok i dłużej. Powolna krystalizacja to cecha gatunku, nie wada słoika.
Czy lokum (rachatłukum) zawiera miód?
Tradycyjne nie: skrobia, cukier, woda i aromaty, jak woda różana czy cytryna. Wersje z miodem zdarzają się u pojedynczych cukierników, ale to wyjątki; pokrewieństwo nazw to historia tłumaczeń, nie receptur.
