Αν έχεις κάνει την εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη, το ξέρεις: μπαίνεις σε ένα μαγαζί με χαλιά στο Παζάρι και μέσα σε ένα λεπτό σου έχουν βάλει στο χέρι ένα μικρό πορτοκαλί ποτηράκι. Αυτό είναι το τούρκικο τσάι μήλου, το elma çayı, και σχεδόν ποτέ δεν είναι αυτό που νομίζουν οι επισκέπτες. Δεν βράζεται από μήλα και, με την αυστηρή έννοια, δεν είναι ούτε τσάι.
Είναι κόκκοι από αποξηραμένο μήλο με ζάχαρη που λιώνουν στο καυτό νερό σε δέκα δευτερόλεπτα. Δεν το λέμε για να το μειώσουμε: είναι γλυκό, ζεστό, έντονο πορτοκαλί και θέλει τρία λεπτά. Παρακάτω είναι ο τρόπος που γίνεται στην πράξη, και μετά η αργή εκδοχή με αληθινά μήλα αν προτιμάς εκείνη.
Τι θα χρειαστείς
Για δύο ποτήρια τουλίπα, περίπου 200 ml συνολικά.
- 2 γεμάτα κουταλάκια τούρκικο τσάι μήλου σε κόκκους (περίπου 12 g) Προσθήκη · $28.55
- Σκληροί κύβοι ζάχαρης, όσοι θέλεις, ή καθόλου Προσθήκη · $28.31
- 200 ml νερό, μόλις κατεβασμένο από το βράσιμο (γύρω στους 95°C)
- 2 λεπτές ροδέλες φρέσκο μήλο, για το πιατάκι
- Ένα κομματάκι ξύλο κανέλας, προαιρετικά
Για σωστό σερβίρισμα: δύο ποτήρια τουλίπα με πιατάκια. Προσθήκη · $109.33
Η γλυκύτητα των κόκκων αλλάζει από παραγωγό σε παραγωγό, οπότε μέτρα το πρώτο ποτήρι και μετά ρύθμισε. Οι δικοί μας είναι από τους λιγότερο γλυκούς, γι' αυτό ξεκινάμε με δύο γεμάτα κουταλάκια και όχι με ένα.
Πώς φτιάχνεται
- Γέμισε τα δύο ποτήρια με καυτό νερό από τη βρύση, άφησέ τα ένα λεπτό και άδειασέ τα. Το λεπτό γυαλί χάνει γρήγορα θερμοκρασία, και ένα κρύο ποτήρι θα ρίξει το ρόφημα δέκα βαθμούς πριν το πιάσεις στο χέρι.
- Βάλε δύο γεμάτα κουταλάκια κόκκους τσαγιού μήλου σε κάθε ζεστό ποτήρι. Θέλουμε να κάθονται χαλαρά στον πάτο, όχι πατικωμένοι με το κουτάλι.
- Ρίξε νερό που μόλις κατέβηκε από το βράσιμο κατευθείαν πάνω στους κόκκους, γεμίζοντας το ποτήρι μέχρι τη μέση του, όχι μέχρι το χείλος. Το χρώμα γίνεται έντονο πορτοκαλί σχεδόν αμέσως.
- Ανακάτεψε δέκα δευτερόλεπτα, ώσπου να μη μείνει τίποτα στον πάτο. Αν βλέπεις ακόμα κόκκους, συνέχισε. Ό,τι δεν λιώσει μαζεύεται στην τελευταία γουλιά και την κάνει βαριά.
- Δοκίμασέ το πρώτα. Οι κόκκοι έχουν ήδη ζάχαρη μέσα, οπότε οι περισσότεροι δεν προσθέτουν τίποτα. Αν το θέλεις πιο γλυκό, κράτα έναν σκληρό κύβο ανάμεσα στα δόντια και πίνε από πάνω του, όπως γίνεται στο Ερζουρούμ. Το λένε kıtlama.
- Ακούμπησε μια λεπτή ροδέλα μήλο στο πιατάκι, βάλε πάνω το ποτήρι και σερβίρισε αμέσως. Δίνει τα καλύτερά του στα πρώτα δύο λεπτά και στο δέκατο έχει ξεθυμάνει.
Αν το ποτήρι βγει αδύναμο, πρόσθεσε κόκκους, μην το αφήσεις περισσότερη ώρα. Δεν υπάρχει τίποτα να βγάλει το νερό. Αν βγει σιροπιαστό, συμπλήρωσε καυτό νερό αντί να το ξεκινήσεις από την αρχή.
Η αργή εκδοχή, με φρέσκα μήλα
Αυτή είναι η εκδοχή που φτιάχνουν στα σπίτια το φθινόπωρο, όταν τα μήλα είναι φθηνά, και δεν θυμίζει σε τίποτα τους κόκκους. Κόψε δύο σφιχτά ξινόμηλα στα τέσσερα, με τη φλούδα, και ρίξ' τα σε ένα λίτρο νερό μαζί με ένα ξύλο κανέλας και δύο γαρίφαλα. Αν πέσεις σε φιρίκια, ακόμα καλύτερα, γιατί κρατούν το σχήμα τους και μυρίζουν πιο έντονα. Σιγόβρασε ξεσκέπαστο γύρω στα είκοσι πέντε λεπτά, ώσπου το νερό να πάρει χρώμα ανοιχτού μηλίτη και η κουζίνα να μυρίσει ψητό μήλο.
Σούρωσέ το, γλύκανέ το μόνο αν τα μήλα δεν ήταν αρκετά γλυκά, και σερβίρισέ το στα ίδια ποτήρια τουλίπα. Βγαίνει πιο ανοιχτό, πιο θολό και πολύ λιγότερο γλυκό από την εκδοχή με τους κόκκους. Στο τέλος μπαίνει συνήθως μια ροδέλα αποξηραμένο μήλο μέσα στο ποτήρι.
Και οι δύο εκδοχές κρατούν δύο μέρες στο ψυγείο. Ζέστανέ το σιγά, μην το ξαναβράσεις.
Κόκκοι, φρέσκα μήλα ή φακελάκι
Τρεις τρόποι να βρεθεί ένα τσάι μήλου στο ποτήρι, και τι σου δίνει ο καθένας στην πράξη.
| Μέθοδος | Χρόνος | Χρώμα | Γλυκύτητα | Θυμίζει |
|---|---|---|---|---|
| Κόκκοι σε σκόνη | 3 λεπτά | Έντονο πορτοκαλί | Υψηλή, έτοιμη μέσα | Το ποτήρι του Παζαριού |
| Φρέσκα μήλα | 30 λεπτά | Ανοιχτό χρυσαφί, θολό | Χαμηλή, εσύ αποφασίζεις | Μήλο στην κατσαρόλα με κανέλα |
| Φακελάκι τσάι μήλου | 5 λεπτά | Ανοιχτό κεχριμπαρί | Καθόλου | Μαύρο τσάι με άρωμα μήλου |
Η τρίτη γραμμή μπήκε επειδή αυτό πουλάνε τα ελληνικά σούπερ μάρκετ με το ίδιο όνομα. Είναι άλλο ρόφημα: μαύρο τσάι με άρωμα μήλου, όχι έγχυμα φρούτου.
Φέρε το Παζάρι στο σπίτι
Τι θα βάζαμε εμείς στο καλάθι για να γίνει σωστά.
Ένα βάζο με κόκκους βγάζει περίπου τριάντα ποτήρια, και γι' αυτό είναι το πράγμα που οι επισκέπτες κουβαλούν πίσω με τη σακούλα.
Αυτά που μας ρωτάτε
Είναι όντως τσάι το τούρκικο τσάι μήλου;
Η εκδοχή με τους κόκκους δεν είναι. Δεν έχει καθόλου φύλλο τσαγιού μέσα, μόνο αποξηραμένο μήλο, ζάχαρη και κιτρικό οξύ. Η εκδοχή με τα φρέσκα μήλα είναι έγχυμα φρούτου. Καμία από τις δύο δεν είναι μαύρο τσάι.
Το πίνουν οι Τούρκοι;
Σπάνια. Το σερβίρουν στους επισκέπτες και στα παιδιά, ενώ οι ίδιοι πίνουν σκέτο μαύρο τσάι όλη μέρα. Καλό είναι να το ξέρεις πριν το ζητήσεις μπροστά σε ντόπιο.
Πόσους κόκκους βάζω σε κάθε ποτήρι;
Δύο γεμάτα κουταλάκια για ποτήρι των 100 ml, και ρυθμίζεις μετά το πρώτο. Οι μάρκες διαφέρουν πολύ στη γλυκύτητα, οπότε πάρε το πρώτο ποτήρι σαν δοκιμή.
Μπορώ να το πιω κρύο;
Ναι, και βγαίνει πολύ καλά το καλοκαίρι. Λιώσε πρώτα τους κόκκους σε λίγο καυτό νερό και μετά συμπλήρωσε κρύο νερό και παγάκια, αλλιώς κάθονται σβώλοι στον πάτο.
Ποια η διαφορά από τα φακελάκια τσάι μήλου του σούπερ μάρκετ;
Το τσάι μήλου είναι ρόφημα φρούτου χωρίς φύλλο τσαγιού. Το φακελάκι είναι μαύρο τσάι με άρωμα μήλου. Στο ράφι μοιάζουν, στο ποτήρι δεν έχουν σχέση.
Πράσινο ή κόκκινο μήλο;
Κυκλοφορεί και σε πράσινο μήλο, πιο ξινό και πιο ανοιχτό στο χρώμα. Το κλασικό του Παζαριού είναι το πορτοκαλί. Στη διαδικασία δεν αλλάζει τίποτα, ίδια δοσολογία και ίδιος χρόνος.
Πόσο κρατά το βάζο αφού ανοιχτεί;
Γύρω στον χρόνο, αν μείνει στεγνό και καλά κλεισμένο. Οι κόκκοι ρουφούν υγρασία και κολλάνε, οπότε καπάκι σφιχτό και κουταλάκι πάντα στεγνό.
Κάνει καλό το τσάι μήλου; Έχει καφεΐνη;
Πουλάμε τρόφιμα, όχι ιατρικές συμβουλές, οπότε δεν μιλάμε για οφέλη, για αντιοξειδωτικά, για την πίεση ή για δίαιτες αδυνατίσματος. Γι' αυτά υπάρχει ο γιατρός σου. Για την καφεΐνη μπορούμε να πούμε μόνο ένα δεδομένο: στην εκδοχή με τους κόκκους δεν υπάρχει φύλλο τσαγιού, οπότε δεν έρχεται καφεΐνη από τσάι. Στο βάζο υπάρχουν αποξηραμένο μήλο, ζάχαρη και κιτρικό οξύ.
Τρία λεπτά, δύο κουταλάκια και καυτό νερό. Αν σου έβαλαν ποτέ στο χέρι ένα μικρό πορτοκαλί ποτήρι στην Κωνσταντινούπολη και αναρωτήθηκες πώς γίνεται, αυτό ήταν όλο.
Για το μαύρο τσάι που πίνουν οι Τούρκοι όλη μέρα, δες τον οδηγό μας για τα είδη και τα ποτήρια του τούρκικου τσαγιού.
