Menengiç-koffie is een cafeïnevrije Turkse drank, gezet van de geroosterde bessen van de wilde terebint (Pistacia terebinthus), een naaste verwant van de pistacheboom. Er komt geen enkele koffieboon aan te pas en cafeïne zit er van nature niet in. In de traditie van Gaziantep wordt hij met melk bereid, en zo komt hij ook in het kopje: bleek, romig en zacht nootachtig. Koffie in het ritueel, niet in de plantkunde.
Wat is menengiç nu eigenlijk?
Menengiç (spreek uit: me-nen-GIETSJ) is de Turkse naam voor de terebint, een taaie wilde boom die groeit op de rotsige hellingen van Zuidoost-Anatolië. De verwantschap met de pistache is zo nauw dat de pistacheboomgaarden rond Gaziantep van oudsher op terebint-onderstam worden geënt. Die familieband verklaart waarom menengiç in het buitenland vaak als "pistachekoffie" wordt verkocht. Een pakkende bijnaam, maar wel een die op het verkeerde been zet: de drank wordt gemaakt van de kleine wilde bessen van de boom, nooit van pistachenoten.
Die bessen groeien in dichte trossen en kleuren in de nazomer van groen naar paarsbruin. Ze worden met de hand geplukt van bomen die niemand ooit heeft geplant, daarna geroosterd en gemalen, van oudsher tussen molenstenen, tot een fijn poeder of een dikke, van nature olierijke pasta. Die olie is het geheim van het kopje. Ze geeft de drank zijn volle body en een licht harsachtig parfum dat ergens tussen geroosterde hazelnoten en een dennenbos na een regenbui in zit.
Hoe smaakt menengiç-koffie?
Het eerlijke antwoord: niet naar koffie, en dat is precies de bedoeling. Er is geen koffiebitter en geen donkere brandtoon. In plaats daarvan proef je eerst geroosterde noten, dan een zachte, melkige zoetheid, en in de afdronk een rustige, harsige dennentoets die verraadt dat dit van een wilde boom komt en niet van een plantage. Omdat menengiç vrijwel altijd met melk wordt gezet, is de kleur bleek en romig beige. Wie zijn eerste kopje bestelt en iets espressozwarts verwacht, kijkt meestal verbaasd op.
Juist daarom heeft menengiç ver buiten Zuidoost-Türkiye een tweede publiek gevonden: mensen die houden van het ritueel van een klein, traag kopje, maar iets anders willen dan koffie. Uit nieuwsgierigheid, of gewoon uit voorkeur. En de vraag waar menengiç allemaal "goed voor" zou zijn? Wij houden het bij wat we kennen, smaak en traditie, en laten medische vragen aan je huisarts, die weet daar meer van dan een foodblog. Als het schap met koffiealternatieven je toch al intrigeerde: dit is de versie die Anatolië al generaties drinkt.
Menengiç, Turkse koffie of espresso: wat is het verschil?
Alle drie komen ze in kleine kopjes en vragen ze om rustig drinken, maar bij het eerste ingrediënt scheiden de wegen zich. Zo verhouden ze zich tot elkaar:
| Menengiç-koffie | Turkse koffie | Espresso | |
|---|---|---|---|
| Basis | Geroosterde wilde terebintbessen, geen koffiebonen | Zeer fijn gemalen koffiebonen | Fijn gemalen gebrande koffiebonen |
| Cafeïne | Geen, van nature cafeïnevrij | Ja | Ja, geconcentreerd |
| Bereiding | Langzaam met melk verwarmd in een cezve | Ongefilterd met water gekookt in een cezve; het bezinksel zakt in het kopje | Heet water onder hoge druk door een aangedrukte puck geperst |
| Smaak | Romig, geroosterde noten, licht harsig; bleke kleur | Intens, dik van body, bitterzoet | Krachtig en geconcentreerd, met crema |
Anders gezegd: menengiç leent het gereedschap en het tempo van Turkse koffie, maar het glaasje water erbij en het koffiedik lezen zijn zo'n beetje het enige wat de twee dranken echt delen.
Zo zet je menengiç-koffie thuis
De Gaziantep-methode gebruikt een cezve, het kleine steelpannetje met lange steel waarin ook Turkse koffie wordt gezet. Melk, geen water, is de traditionele basis.
- Doe één tot twee volle theelepels gemalen menengiç per klein kopje koude melk in de cezve.
- Verwarm op laag vuur en blijf roeren, zodat het olierijke poeder goed opneemt.
- Zodra het schuimt en licht bindt: uitschenken en even laten rusten.
Wij betrekken de onze van Tahmis, een historisch koffiehuismerk uit Gaziantep, de stad die branden als een ambacht beschouwt. Hun terebint-koffie in een blik van 250 gram is gemalen terebint die al met melkpoeder is gemengd; voor een romig kopje heb je alleen heet water en een lepel nodig. Wil je liever klein beginnen, dan is het pakje terebintsmaak van 100 gram een fijne instap: fijn gemalen en licht gezoet.
Veelgestelde vragen
Zit er cafeïne in menengiç-koffie?
Nee, helemaal niets. Omdat de drank wordt gezet van geroosterde terebintbessen en niet van koffiebonen, is hij van nature 100% cafeïnevrij. In Gaziantep drinkt men hem 's avonds net zo makkelijk als bij het ontbijt.
Wordt menengiç-koffie van pistaches gemaakt?
Nee, en dat is het meest voorkomende misverstand. De terebint is een wilde verwant van de pistacheboom en de drank wordt gemaakt van zijn geroosterde bessen. Er komt geen pistachenoot aan te pas. Dat is ook waarom de smaak eerder geroosterd en harsig is dan simpelweg "notig".
Drink je het met melk of met water?
Melk is de klassieke Gaziantep-manier, en die geeft de drank zijn bleke kleur en romige body. Kant-en-klare mengsels met melkpoeder, zoals het Tahmis-blik hierboven, zetten met alleen heet water toch een authentiek romig kopje.
Versturen jullie menengiç ook naar Nederland?
Ja. Elke bestelling wordt rechtstreeks vanuit Türkiye verzonden en wij leveren wereldwijd, dus ook gewoon in Nederland. Boven de $135 is de internationale verzending gratis, dus een blik menengiç reist vaak in dezelfde doos mee als baklava, Turks fruit (lokum) en andere voorraadkastvondsten.
Een klein kopje Gaziantep, waar je ook bent
Menengiç gaat je espressomachine niet vervangen en doet daar ook geen moeite voor. Het is een heel ander genoegen: langzamer, zachter, geworteld in één heel specifieke hoek van Zuidoost-Anatolië. Klinkt een romig, cafeïnevrij kopje met een vleugje den als jouw soort nieuwsgierigheid, zet het dan eens op de Gaziantep-manier en oordeel zelf. Je vindt het naast de klassiekers in onze collectie traditionele Turkse koffie.
